Alexandre de Moraes, sansür ve YouTube: efsane nedir, gerçek nedir ve kanun ne diyor

Brezilya'daki yoğun siyasi kutuplaşma ve sosyal ağlardaki fikir kanallarının büyümesi üzerine, Bakan Alexandre de Moraes'in adı, Yüksek Mahkeme'deki (STF) performansına karşı olası uluslararası yaptırımlara ilişkin söylentilerin ardından tartışmaların merkezine geri döndü. 

ABD hükümetinden gelen iddia edilen bir mektubun bakana, otoritesinin “istismarları” hakkında uyarı niteliğinde gönderildiğinin açıklanmasının ardından spekülasyonlar ilgi gördü. Dava, sözde “Lei Magnitsky” temelinde varlık ablukaları, vize iptali ve hatta hapis cezası öngörmeye devam eden siyasi yorumcuların ve etkileyicilerin coşkulu tepkilerine yol açtı.

Avukat için Daniel Toledo, Uluslararası Hukuk uzmanı, Anayasa hukuku doktoru ve firmanın kurucusu Toledo ve İlgili Avukatlar, “birçok video ve gönderi bir dizi hukuki yanılgının propagandasını yapıyor. Örneğin Magnitsky Yasası'nın çok özel hedefleri var. 2012”de ABD'de ciddi insan hakları ihlallerine ve uluslararası yolsuzluğa karışanları cezalandırmak için ortaya çıktı. Otomatik olarak hiçbir yabancı otoriteye uygulanmıyor” uyarısında bulunuyor.

Toledo, Ukrayna'daki savaş sırasında Rus yetkililerle olduğu gibi yaptırımların uygulandığı durumlarda bile, egemen bir ülkenin iç mahkeme kararları veya siyasi eylemleriyle doğrudan bir bağlantı bulunmadığına dikkat çekiyor. “ABD'nin vizeleri kısıtlamak veya varlıkları dondurmak için Magnitsky Yasası'na ihtiyacı olmadığını hatırlamak önemli. Amerikan hükümetinin bunun için zaten idari araçları var. Ve bugüne kadar bu yaptırımların STF bakanlarına uygulandığına dair hiçbir kanıt yok” diye belirtiyor.

YouTube'un rolü ve sansür tartışması

Tartışmanın bir kısmı, Bakan Alexandre de Moraes'in YouTube ve X (eski adıyla Twitter) gibi platformlardaki içerik ve profillerin geri çekilmesiyle ilgili kararlarını da içeriyor. Tartışma, işadamı Elon Musk'un, şirketinin Amerika Birleşik Devletleri mevzuatına uyduğu için cezalandırılamayacağını öne sürerek STF kararlarına itiraz etmesinden sonra daha da kötüleşti.

Toledo için Brezilya'da ticari olarak faaliyet gösteren platformların Brezilya yasalarına uyması gerekiyor. “Yabancı bir şirket ulusal topraklarda faaliyet gösteriyorsa, Brezilyalılara yönelik reklamlardan hizmet ve kar sunuyorsa, yerel yasalara tabidir. Buna örneğin İnternet Sivil Çerçevesi ve Tüketiciyi Koruma Yasası da dahildir. Aynı şey vergi yükümlülükleri, yasal temsil ve yasa dışı içeriklerin sorumluluğu için de geçerlidir”.

Yargı kararlarının tartışılabilmesine ve sonunda gözden geçirilebilmesine rağmen, bunların göz ardı edilmesinin itaatsizliği yapılandırabileceğini ve bloklar ve ekonomik yaptırımlar gibi önlemler üretebileceğini hatırlatıyor.“Örneğin Elon Musk ile yaşanan çıkmaz ifade özgürlüğüyle değil, yargı yetkisiyle ilgili. Yüksek Mahkeme, platformun Brezilya yasalarını ihlal eden içeriği yaymak için kullanıldığını ve gerekli önlemleri tartışmanın meşru olduğunu anladı.

Yasanın çarpık yorumları yanlış bilgi besliyor

Toledo ayrıca, etkileyicilerin Moraes'in iddia edilen uluslararası kuşatması hakkındaki teorileri desteklemek için Amerikan ve Brezilya yasalarından alıntıları yorumlama şeklini de eleştiriyor. “Hukuk eğitimi olmayan kişilerin izole paragraflar aldığını ve kuralların orijinal anlamını çarpıttığını görmek yaygındır. Örneğin Magnitsky Yasası, otomatik cezalar öngörmüyor. Soruşturmalar, somut kanıtlar ve makul bir uygulama süreci gerektiriyor” diye analiz ediyor.

İnternetin sansasyonellik için verimli bir zemin haline geldiğini belirtiyor.“Birçok kanal, olup biteni yasal olarak açıklığa kavuşturmaktan çok, para kazanma çabasıyla ilgileniyor. Bununla nüfusu alevlendiriyor, gerçekçi olmayan beklentiler yaratıyor ve kurumların itibarsızlaşmasına katkıda bulunuyorlar” diyor.

Toledo'ya göre kritik bir nokta, bu dezenformasyon senaryosunun sonunda nüfusun yaşamları üzerinde somut etkilere neden olmasıdır.“Birçok kişi bir bakanın ABD'den gelecek bir mektupla tutuklanacağına inanmaya başlıyor. Diğerleri ise Brezilya Adaletine artık yanıt vermemek için çifte vatandaşlık almanın yeterli olduğunu düşünüyor.

Ayrıca, uluslararası mahkemelerde bir STF bakanına karşı nihai yargılama yapılması durumunda, savunma masraflarını üstlenen kişinin vergi mükellefi olduğunu da hatırlatıyor. “Bu nitelikteki süreçler pahalıya mal oluyor. ABD'deki ofisler saat başına çok yüksek meblağlar talep ediyor. Brezilyalı bir bakanın işlevsel performansı nedeniyle yurt dışında dava edilmesi halinde masraflar kamu kaynaklarıyla karşılanacak. Bu faturayı ödeyen vatandaştır” diye uyarıyor.

İfade özgürlüğü anonimlik değildir

Son olarak Toledo, Brezilya Anayasasının ifade özgürlüğünü garanti ettiğini ancak anonimliği yasakladığını güçlendiriyor. “Herkes, yetkililerin eleştirisi de dahil olmak üzere özgürce konuşabilir. Ancak kişinin ifadelerini tanımlaması ve yanıtlaması gerekir. Suçlamaları delil olmadan yaymak için sahte profiller veya anonim sayfalar oluşturmak ifade özgürlüğü değildir. Korkaklıktır ve çoğu zaman SUÇtur” diye bitiriyor.

Avukat, yargının sınırları ve basın özgürlüğü konusundaki tartışmanın meşru olduğunu, ancak sorumlu bir şekilde yapılması gerektiğini savunuyor. “Daha fazla hukuk eğitimi ve daha az gösteri gerektiriyor. Hukuki gerçek, iltihaplı manşetlere sığmıyor. Gerçeklere çalışma, değerlendirme ve bağlılık gerektiriyor” diye bitiriyor.